Evde Grip ve Zatürre Aşısı rehberi
EvdeBakım Editör Ekibi · Son güncelleme
Evde aşı kimler için uygundur?
Grip ve zatürre aşıları, enfeksiyonların ağır seyredebileceği kişileri korumak için hekimler tarafından sıkça önerilir. Ne var ki bu kişilerin önemli bir kısmı, aşı için sağlık kuruluşuna gitmekte zorlanır ya da kalabalık bekleme salonlarında bulunmak istemez. Evde aşı uygulaması en çok şu kişiler için tercih edilir:
- İleri yaştaki ve evden çıkması güç olan bireyler
- Kalp, akciğer, böbrek hastalığı veya diyabet gibi kronik hastalığı olan kişiler
- Yatağa bağımlı ya da tekerlekli sandalye kullanan hastalar
- Bağışıklığı baskılanmış olduğu için kalabalık ortamlardan uzak durması gereken kişiler
- Bakımevine gitmek yerine evde bakılan ve aile hekimi tarafından aşılanması önerilen yaşlılar
Bir kişiye hangi aşının, ne zaman ve hangi aralıklarla yapılacağına her zaman hekim veya aile hekimi karar verir. Evde sağlık firması aşı önermez ya da aşı seçmez; yalnızca hekimin reçete ettiği aşıyı uygular. Aşı konusunda soru işaretleriniz varsa önce aile hekiminize danışın ya da evde doktor hizmetinden yararlanın.
Evde aşı nasıl uygulanır?
- Reçete ve hekim kararının kontrolü: Sağlık personeli, uygulanacak aşının hekim tarafından önerildiğini ve reçetenin bulunduğunu teyit eder. Reçeteniz yoksa online doktor ve reçete hizmeti üzerinden bir hekimle görüşebilirsiniz.
- Aşının saklama koşullarının kontrolü: Aşı eczaneden alınmışsa nasıl taşındığı ve nerede saklandığı sorulur; soğuk zincirin bozulmuş olabileceği şüphesi varsa uygulama yapılmaz.
- Ön değerlendirme: Ateş, akut bir hastalık, daha önceki aşılarda görülen reaksiyonlar, alerjiler ve kullanılan ilaçlar sorulur; yaşamsal bulgular ölçülür.
- Uygulama: Aşı, steril ve tek kullanımlık malzemeyle, hekimin belirttiği şekilde uygulanır.
- Gözlem: Uygulamanın ardından kişi bir süre gözlem altında tutulur; sağlık personeli olası erken reaksiyonlara karşı hazırlıklıdır.
- Kayıt: Uygulanan aşı, tarih ve gözlemler kayda geçirilir ve hasta yakınlarına bilgi verilir.
Soğuk zincir neden bu kadar önemli?
Aşılar, üretildiği andan uygulandığı ana kadar belirli bir sıcaklık aralığında saklanmalıdır. Bu sürecin tamamına soğuk zincir denir. Aşı fazla ısınırsa ya da donarsa etkinliğini kaybedebilir ve dışarıdan bakıldığında bu anlaşılmaz. Bu nedenle:
- Aşıyı eczaneden aldıysanız uygun bir soğutucu çantayla taşıyın ve eve gelince buzdolabının dondurucu olmayan bölümüne koyun.
- Aşıyı dondurucuya, buzdolabının kapağına ya da buzlukla temas eden bir yere yerleştirmeyin.
- Saklama koşullarından emin değilseniz bunu sağlık personeline mutlaka söyleyin.
Bazı firmalar aşıyı reçeteyle kendisi temin edip soğuk zinciri bozmadan getirebilir. Bu konuyu teklif aşamasında sormanız önerilir.
Hizmete neler dahildir?
Dahil olanlar:
- Uygulama öncesi değerlendirme ve yaşamsal bulguların ölçülmesi
- Aşının steril koşullarda uygulanması
- Uygulama sonrası gözlem ve bilgilendirme
- Tıbbi atıkların toplanması
Dahil olmayanlar: aşı türü ve zamanlaması konusunda karar vermek, aşı takvimi oluşturmak. Bunlar hekimin sorumluluğundadır.
Aşı sonrası nelere dikkat edilmeli?
Aşı yapılan bölgede hafif ağrı, kızarıklık veya şişlik ve kısa süreli halsizlik sık görülen ve genellikle kendiliğinden geçen durumlardır. Bu belirtiler artarsa ya da geçmezse hekime danışın. Nefes darlığı, yüzde veya dudaklarda şişme, yaygın kaşıntılı döküntü, baş dönmesi ya da bayılma hissi gibi alerjik reaksiyon belirtilerinde vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır.
Ücreti etkileyen etkenler
- Aşının hasta tarafından mı yoksa firma tarafından mı temin edildiği
- Aynı ziyarette birden fazla kişiye uygulama yapılıp yapılmayacağı
- Ziyaretin hemen, aynı gün ya da randevulu istenmesi
- Hafta sonu ve akşam saatleri
- Adresin konumu ve ulaşım koşulları
Neden ruhsatlı firma?
Aşı uygulamasının güvenliği; soğuk zincirin korunmasına, kişinin doğru değerlendirilmesine ve ender de olsa görülebilecek ani reaksiyonlara hazırlıklı olunmasına bağlıdır. Sağlık Bakanlığı ruhsatlı bir firmanın sağlık personeli bu konularda eğitimlidir, uygulamayı kayıt altına alır ve tıbbi atıkları usulüne uygun bertaraf eder. Reçetesiz uygulama yapan kişilerden neden uzak durmanız gerektiğini reçetesiz evde serum ve enjeksiyon yazımızda, ruhsat kontrolünü ise neden ruhsatlı firma sayfamızda anlattık.
EvdeBakım'da evde aşı teklifi almak
- Talep formunda evde grip ve zatürre aşısı hizmetini seçin.
- Reçetenizin olup olmadığını ve aşının sizde mi bulunduğunu belirtin.
- Telefon numaranızı doğrulayın.
- Bölgenizdeki ruhsatlı firmalardan gelen fiyat ve varış süresi tekliflerini karşılaştırıp size uygun olanı seçin.
Hekimin reçete ettiği diğer iğne tedavileri evde enjeksiyon kapsamındadır. Tüm hemşirelik hizmetleri evde hemşire sayfasında listelenir.
Sık sorulan sorular
Grip aşısı evde yapılabilir mi?
Evet. Hekim veya aile hekimi tarafından uygun görülüp reçete edilen grip aşısı, Sağlık Bakanlığı ruhsatlı bir evde sağlık firmasının sağlık personeli tarafından evde uygulanabilir. Uygulamadan önce kişi değerlendirilir, sonrasında bir süre gözlemlenir.
Evde aşı için reçete gerekir mi?
Evet. Ruhsatlı firmalar aşıyı yalnızca hekim reçetesiyle uygular. Hangi aşının ne zaman yapılacağına hekim veya aile hekimi karar verir; reçeteniz yoksa önce bir hekimle görüşmeniz gerekir.
Eczaneden aldığım aşıyı nasıl saklamalıyım?
Aşıyı soğutucu çantayla taşıyıp buzdolabının dondurucu olmayan bölümünde saklayın; dondurucuya veya kapak rafına koymayın. Saklama koşullarından emin değilseniz uygulamadan önce sağlık personeline bildirin.
Zatürre aşısı ile grip aşısı aynı gün yapılabilir mi?
Bu kararı kişinin durumuna göre hekim verir. Hekiminiz iki aşının aynı ziyarette uygulanmasını uygun görürse bunu reçetede veya talimatında belirtir; sağlık personeli hekim önerisine göre hareket eder.
Aşıdan sonra hangi belirtilerde 112 aranmalı?
Nefes darlığı, yüzde veya dudaklarda şişme, yaygın kaşıntılı döküntü, baş dönmesi veya bayılma hissi gibi alerjik reaksiyon belirtilerinde hemen 112 aranmalıdır. Aşı yerinde hafif ağrı ve kızarıklık ise sık görülür.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesinin ve tavsiyesinin yerini tutmaz. Acil durumlarda 112'yi arayın.