Trakeostomi Bakımı ve Değişimi rehberi
EvdeBakım Editör Ekibi · Son güncelleme
Trakeostomi bakımına kimler ihtiyaç duyar?
Trakeostomi, solunumun boyundaki bir açıklık üzerinden sağlandığı durumdur ve bu açıklıkta bir kanül bulunur. Kanül vücut için yabancı bir cisim olduğundan salgı birikmesine, tıkanmaya ve çevre ciltte tahrişe yatkındır. Evde profesyonel trakeostomi bakımı en çok şu hastalar için gerekir:
- Uzun süreli yoğun bakım yatışından sonra trakeostomiyle taburcu olan hastalar
- Ev tipi ventilatör veya oksijen desteğiyle yaşayan nöromüsküler hastalığı olan kişiler
- Baş-boyun bölgesi ameliyatı sonrası kalıcı ya da geçici trakeostomisi bulunanlar
- Salgısını kendisi atamayan ve sık aspirasyon gereken yatağa bağımlı hastalar
Bakımın sıklığına, aspirasyon ihtiyacına ve kanül değişiminin evde yapılıp yapılamayacağına hekim karar verir. Aspirasyon ve günlük bakım konusunda temel bilgileri trakeostomi ve aspirasyon bakımı yazımızda bulabilirsiniz.
Bakım ziyaretinde neler yapılır?
- Değerlendirme: Hemşire solunum sayısını, oksijen düzeyini, salgının miktarını, rengini ve kokusunu, hastanın rahat nefes alıp almadığını kontrol eder.
- Aspirasyon: Gerekiyorsa steril teknikle kanül içindeki salgılar temizlenir.
- İç kanül temizliği veya değişimi: İç kanülü olan modellerde iç kanül temizlenir ya da yenisiyle değiştirilir.
- Stoma çevresi bakımı: Kanülün çevresindeki cilt temizlenir, kızarıklık, akıntı ve yara açısından incelenir; uygun pansuman malzemesi yerleştirilir.
- Bağ değişimi: Kanülü boyuna sabitleyen bağ, kanül yerinden oynamayacak şekilde iki kişiyle ya da güvenli teknikle değiştirilir.
- Kayıt ve eğitim: Yapılan işlemler ve gözlemler kaydedilir; hasta yakınlarına bir sonraki ziyarete kadar yapılacaklar gösterilir.
Kanül değişimi ise ayrı bir işlemdir ve yalnızca hekim önerisiyle, yedek kanül ve gerekli ekipman hazır bulundurularak yapılır. İlk kanül değişimi genellikle hastanede gerçekleştirilir.
Hizmetin kapsamı
Dahil olanlar:
- Aspirasyon, iç kanül ve stoma çevresi bakımı
- Bağ ve pansuman değişimi
- Hekim önerisiyle kanül değişimi
- Aspiratör, nemlendirici ve oksijen cihazının doğru kullanımının kontrolü
- Hasta yakınlarına uygulamalı bakım ve acil durum eğitimi
Dahil olmayanlar: ventilatör ayarlarının değiştirilmesi, kanül tipi veya boyutu seçimi ve trakeostominin kapatılmasına yönelik kararlar. Bunlar hekimin sorumluluğundadır.
Evde güvenli trakeostomi düzeni ve acil durumlar
Trakeostomili bir hastanın bulunduğu evde bazı ekipmanların her an elinizin altında olması gerekir:
- Çalışır durumda ve şarjı dolu bir aspiratör ile yeterli sayıda aspirasyon sondası
- Hastanın kullandığı boyutta ve bir küçük boyutta yedek kanül
- Yedek bağ, pansuman malzemesi ve steril eldiven
- Elektrik kesintisine karşı cihazlar için yedek güç çözümü
- Hekimin, hastanenin ve hemşirenin telefon numaraları
Nefes almada ani zorlanma, morarma, kanülün yerinden çıkması, aspirasyonla açılmayan tıkanıklık veya kanülden kanlı salgı gelmesi acil durumdur. Bu belirtilerde vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır. Hemşire, kanül çıktığında ambulans gelene kadar yapılması gerekenleri ailenize önceden öğretmelidir; bu eğitimi ilk ziyarette istemeniz önerilir.
Salgının koyulaşması, renginin yeşile dönmesi, ateş veya stoma çevresinde artan kızarıklık ise enfeksiyon belirtisi olabilir ve hekime başvurmayı gerektirir.
Ücreti etkileyen etkenler
- Tek seferlik bakım mı, düzenli ziyaret mi, vardiyalı takip mi istendiği
- Kanül değişimi yapılıp yapılmayacağı
- Aspirasyon ihtiyacının yoğunluğu ve ventilatör kullanımı
- Kanül, sonda ve pansuman malzemelerinin kim tarafından sağlandığı
- Hemşirenin solunum yolu bakımındaki deneyimi
- Ziyaret saati ve adresin konumu
Neden ruhsatlı firma?
Trakeostomi bakımı, hata payı en düşük ev içi hemşirelik uygulamalarından biridir. Kanülün yerinden çıkması veya tıkanması kısa sürede hayati tehlike oluşturabilir. Sağlık Bakanlığı ruhsatlı bir firma, bu alanda deneyimli hemşire görevlendirir, uygulamaları kayıt altına alır ve tıbbi atıkları kurallara uygun toplar. Hemşirenin gelemediği bir günde bakımın aksamaması için yerine personel planlar. Ruhsatı doğrulamak için neden ruhsatlı firma sayfamıza bakabilirsiniz.
EvdeBakım'da trakeostomi bakımı teklifi almak
- Talep formunda trakeostomi bakımı ve değişimi hizmetini seçin.
- Hastanın kanül tipini, kullandığı cihazları ve kanül değişimi gerekip gerekmediğini yazın.
- Telefon numaranızı doğrulayın.
- Bölgenizdeki ruhsatlı firmalardan gelen teklifleri fiyat ve varış süresine göre karşılaştırın.
Oksijen, nebülizatör veya ventilatör kullanan hastalar için evde solunum desteği, gün boyu takip gerekiyorsa 12 ve 24 saat hemşirelik hizmetlerine de göz atabilirsiniz. Oksijen tedavisinin evde kullanımını evde oksijen tedavisi yazımızda anlattık. Tüm seçenekler evde hemşire sayfasında yer alır.
Sık sorulan sorular
Trakeostomi kanülü evde değiştirilebilir mi?
Hekim uygun gördüğünde kanül değişimi, yedek kanül ve gerekli ekipman hazır bulundurularak deneyimli bir hemşire tarafından evde yapılabilir. İlk kanül değişimi genellikle hastanede gerçekleştirilir.
Trakeostomi bakımı ne sıklıkla yapılmalı?
Bakım ve aspirasyon sıklığı hastanın salgı miktarına, kanül tipine ve genel durumuna göre hekim tarafından belirlenir. Hemşire, hasta yakınlarına günlük bakımı yapabilmeleri için uygulamalı eğitim de verir.
Trakeostomi kanülü çıkarsa ne yapılmalı?
Kanülün çıkması acil bir durumdur ve hemen 112 aranmalıdır. Ambulans gelene kadar yapılacakları hemşirenizin size önceden öğretmesi gerekir; bu eğitimi ilk ziyarette talep edin.
Trakeostomide enfeksiyon belirtileri nelerdir?
Salgının koyulaşması, renginin yeşile dönmesi veya kötü kokması, ateş ve stoma çevresinde artan kızarıklık ya da akıntı enfeksiyon belirtisi olabilir. Bu durumlarda hekime başvurulmalıdır.
Evde trakeostomi bakımını aile yapabilir mi?
Hasta yakınları, hemşireden uygulamalı eğitim aldıktan sonra günlük temizlik ve aspirasyon gibi bazı bakımları üstlenebilir. Kanül değişimi gibi riskli işlemler ise hekim önerisiyle sağlık personeli tarafından yapılmalıdır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesinin ve tavsiyesinin yerini tutmaz. Acil durumlarda 112'yi arayın.