Evde PEG Bakımı ve Değişimi rehberi
EvdeBakım Editör Ekibi · Son güncelleme
PEG ile beslenen hastalar kimlerdir?
PEG (perkütan endoskopik gastrostomi), yutma işlevi uzun süre bozuk kalacak hastalarda besinin doğrudan mideye verilmesi için açılan kalıcı bir yoldur. Burundan takılan sondaya göre daha konforludur ve görünür değildir. Evde PEG bakımı en sık şu hastalarda gerekir:
- İnme sonrası yutma güçlüğü kalıcı hale gelen kişiler
- ALS, ileri evre Parkinson veya demans gibi ilerleyici nörolojik hastalığı olanlar
- Baş-boyun kanseri tedavisi nedeniyle ağızdan beslenemeyen hastalar
- Uzun süreli beslenme desteği gereken yatağa bağımlı yaşlılar
PEG'in açılmasına, beslenme ürününe ve miktarına hekim ve diyetisyen karar verir. Evde hemşirenin görevi tüpü ve çevresini sağlıklı tutmak, sorunları erken fark etmek ve aileye güvenli beslenmeyi öğretmektir. Beslenme sürecinin ayrıntıları için PEG ile beslenme ve bakım yazımıza bakabilirsiniz.
PEG bakımı ve değişimi nasıl yapılır?
Rutin bakım ziyaretinde:
- Hemşire tüpün giriş yerindeki cildi kızarıklık, akıntı, şişlik ve aşırı doku oluşumu açısından inceler.
- Cilt ve tüpün dış kısmı uygun şekilde temizlenir, kurutulur ve gerekiyorsa pansuman yapılır.
- Dış tespit parçasının cilde aşırı baskı yapmadığı ve tüpün serbestçe hareket edebildiği kontrol edilir.
- Tüpün açıklığı yıkanarak kontrol edilir; tıkanma eğilimi varsa nedenleri aileyle konuşulur.
Hekim önerisiyle değişimde:
- Değişim kararı ve yeni tüpün tipi ile boyutu hekim tarafından belirlenmiş olmalıdır.
- Balonlu tüplerde balon söndürülerek eski tüp çıkarılır.
- Yeni tüp steril koşullarda yerleştirilir ve balon şişirilir.
- Tüpün midede doğru konumda olduğu kontrol edilir, tespit parçası ayarlanır.
- İşlem ve gözlemler kaydedilir, beslenmeye ne zaman başlanacağı hekim önerisine göre aileye bildirilir.
Endoskopiyle takılan ilk tüpün değişimi ya da balonlu olmayan tüplerin çıkarılması genellikle hastanede yapılır.
Hizmetin kapsamı
Dahil olanlar:
- Stoma çevresi cilt bakımı ve pansuman
- Tüpün açıklığının kontrolü ve yıkanması
- Hekim önerisiyle balonlu tüp değişimi
- Ailenin beslenme pozisyonu, tüpten ilaç verme ve günlük temizlik konusunda eğitilmesi
Dahil olmayanlar: beslenme ürününün ve miktarının belirlenmesi, ilaç seçimi, endoskopik işlemler. Yedek tüp ve beslenme malzemelerinin temini ise teklif aşamasında firmayla konuşulmalıdır.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler
PEG'li bir hastaya bakarken aşağıdaki işaretleri bilmek, sorunları büyümeden fark etmenizi sağlar:
- Tüp çevresinde artan kızarıklık, sıcaklık, iltihaplı akıntı veya kötü koku
- Beslenme sırasında tüp çevresinden mide içeriği sızması
- Tüpün dışarıda kalan bölümünün belirgin şekilde uzaması ya da kısalması
- Tüpün yıkamayla açılmayan tıkanması
- Beslenme sırasında öksürük, kusma veya karında şişlik
Tüp tamamen çıkarsa açıklık kısa sürede daralmaya başlayabilir; bu nedenle durumu vakit kaybetmeden hemşireye veya hekime bildirin. Beslenme sonrası şiddetli karın ağrısı, kanlı kusma ya da nefes darlığı olursa 112 aranmalıdır.
Evde basit önlemler de önemlidir: beslenme sırasında ve sonrasında hastanın üst gövdesi yüksekte tutulmalı, tüp giysi veya çarşafa takılıp çekilmeyecek şekilde yerleştirilmeli, beslenme malzemeleri temiz bir alanda hazırlanmalıdır.
Ücreti etkileyen etkenler
- Yalnızca bakım mı, tüp değişimi mi yapılacağı
- Yeni tüpün ve pansuman malzemelerinin kim tarafından sağlandığı
- Stoma çevresinde yara veya enfeksiyon gibi ek bakım gerektiren bir durum olup olmadığı
- Ziyaretlerin tek seferlik ya da düzenli olması
- Talep edilen saat ve adresin konumu
Neden ruhsatlı firma?
PEG değişimi sırasında tüpün mide yerine karın boşluğuna yerleşmesi ciddi bir komplikasyondur ve doğru teknikle önlenebilir. Sağlık Bakanlığı ruhsatlı firmalar bu işlemi deneyimli hemşirelere yaptırır, steril malzeme kullanır ve uygulamayı kayıt altına alır. Kurumsal yapı, sorun çıktığında hesap sorabileceğiniz bir muhatap olduğu anlamına da gelir. Ruhsat kontrolünü neden ruhsatlı firma sayfamızda anlattık.
EvdeBakım'da PEG bakımı teklifi almak
- Talep formunda evde PEG bakımı ve değişimi hizmetini seçin.
- Tüpün tipini (biliyorsanız), son değişim zamanını ve hekim önerisini kısaca yazın.
- Telefon numaranızı doğrulayın.
- Bölgenizdeki ruhsatlı firmalardan gelen fiyat ve varış süresi tekliflerini karşılaştırıp size uygun olanı seçin.
Burundan takılan beslenme sondası için NG sonda değişimi, karın duvarındaki diğer açıklıklar için stoma bakımı, ileri evre hastalıklarda bütüncül destek için palyatif bakım sayfalarına da bakabilirsiniz. Tüm hemşirelik hizmetleri evde hemşire kategorisinde listelenir.
Sık sorulan sorular
PEG evde değiştirilebilir mi?
Balonlu değişim tüpleri, hekim önerisiyle ve deneyimli bir hemşire tarafından evde değiştirilebilir. Endoskopiyle takılan ilk tüpün değişimi ve balonlu olmayan tüplerin çıkarılması genellikle hastanede yapılır.
PEG çevresi nasıl temizlenir?
Tüp çevresindeki cilt hemşirenin gösterdiği şekilde nazikçe temizlenir ve iyice kurutulur; tespit parçasının cilde baskı yapmadığı kontrol edilir. Kızarıklık, akıntı veya koku fark edilirse hemşireye ya da hekime bilgi verilmelidir.
PEG tüpü çıkarsa ne yapmalıyım?
Tüp çıktığında açıklık kısa sürede daralmaya başlayabileceği için durumu hemen hemşireye veya hekime bildirin. Tüpü kendiniz geri takmaya çalışmayın; hastada şiddetli ağrı veya kanama varsa 112 arayın.
PEG tıkanırsa ne olur?
Tüp tıkanırsa beslenme ve ilaçlar verilemez. Hemşire tüpü uygun yöntemle açmayı dener; açılmıyorsa tüpün değişmesi gerekebilir. Tıkanmayı önlemek için beslenme ve ilaç sonrasında tüpün hemşirenin gösterdiği şekilde yıkanması önemlidir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesinin ve tavsiyesinin yerini tutmaz. Acil durumlarda 112'yi arayın.